Probability: the basics Вероятность: основы Ықтималдық: негіздері
Topic 4 · Probability · Lesson 1 · 80 minutes Topic 4 · Probability · Урок 1 · 80 минут Topic 4 · Probability · 1-сабақ · 80 минут
1Lesson goalsЦели урокаСабақтың мақсаттары
- Use the words trial, outcome, sample space \(U\) and event. Понимать слова: испытание (trial), исход (outcome), выборочное пространство (sample space) \(U\), событие (event). Сөздерді қолдану: сынақ (trial), нәтиже (outcome), элементар оқиғалар кеңістігі (sample space) \(U\), оқиға (event).
- Find a probability from data: relative frequency. Находить вероятность по данным: относительная частота (relative frequency). Деректер бойынша ықтималдықты табу: салыстырмалы жиілік (relative frequency).
- Calculate \(P(A)=\dfrac{n(A)}{n(U)}\) for equally likely outcomes, using lists, grids and tables. Вычислять \(P(A)=\dfrac{n(A)}{n(U)}\) для равновозможных исходов: по списку, таблице 6×6, таблице данных. Тең ықтимал нәтижелер үшін \(P(A)=\dfrac{n(A)}{n(U)}\) есептеу: тізім, тор, кесте арқылы.
- Use \(P(A')=1-P(A)\) and the expected number \(np\). Применять \(P(A')=1-P(A)\) и ожидаемое число (expected number) \(np\). \(P(A')=1-P(A)\) және күтілетін сан (expected number) \(np\) қолдану.
2Probability around usВероятность вокруг насАйналадағы ықтималдық
A weather app says: “70% chance of rain tomorrow”. Insurance companies use tables of how many people live to each age to set their prices. Both use probability: a number from 0 to 1 that tells us how likely something is. Приложение погоды пишет: «завтра дождь с вероятностью 70%». Страховые компании по таблицам продолжительности жизни решают, сколько стоит страховка. Везде используется вероятность — число от 0 до 1, которое показывает, насколько событие возможно. Ауа райы қосымшасы: «ертең жаңбыр жауу ықтималдығы 70%» дейді. Сақтандыру компаниялары өмір сүру ұзақтығы кестелері бойынша бағаны анықтайды. Екеуі де ықтималдықты қолданады — оқиғаның қаншалықты мүмкін екенін көрсететін 0-ден 1-ге дейінгі сан.
3Theory 1: words and experimental probabilityТеория 1: слова и экспериментальная вероятностьТеория 1: сөздер және эксперименттік ықтималдық
The probability scaleШкала вероятностиЫқтималдық шкаласы
impossibleневозможномүмкін емес
unlikelyмаловероятноекіталай
even chance50 на 50тең мүмкіндік
likelyвероятноықтимал
certainточноақиқат
Key wordsГлавные словаНегізгі сөздер
- Trial — one go of the experiment (one roll of a die).Испытание (trial) — один раз провести опыт (один бросок кубика).Сынақ (trial) — тәжірибені бір рет жасау (сүйекті бір рет лақтыру).
- Outcome — one possible result (a 4).Исход (outcome) — один возможный результат (выпало 4).Нәтиже (outcome) — бір мүмкін нәтиже (4 түсті).
- Frequency — how many times an outcome happened.Частота (frequency) — сколько раз исход случился.Жиілік (frequency) — нәтиженің неше рет болғаны.
- Relative frequency = frequency ÷ number of trials.Относительная частота (relative frequency) = частота ÷ число испытаний.Салыстырмалы жиілік (relative frequency) = жиілік ÷ сынақ саны.
4Activity 1: roll a die many timesАктивность 1: бросаем кубик много разБелсенділік 1: сүйекті көп рет лақтыр
Predict first: if you roll a fair die 600 times, about how many 6s? Then roll and watch the relative frequencies. The dashed line is \(\tfrac16\approx0.167\).Сначала предскажи: сколько примерно шестёрок будет за 600 бросков? Потом бросай и смотри на относительные частоты. Пунктир — это \(\tfrac16\approx0.167\).Алдымен болжа: 600 лақтыруда шамамен неше 6 түседі? Содан кейін лақтырып, салыстырмалы жиіліктерді бақыла. Үзік сызық — \(\tfrac16\approx0.167\).
0
What happens to the bars when the number of rolls gets very big?Что происходит со столбиками, когда бросков становится очень много?Лақтыру саны өте көп болғанда бағандарға не болады?
5Theory 2: sample space and theoretical probabilityТеория 2: выборочное пространство и теоретическая вероятностьТеория 2: элементар оқиғалар кеңістігі және теориялық ықтималдық
- Sample space \(U\) — the set of all possible outcomes. Die: \(U=\{1,2,3,4,5,6\}\).Выборочное пространство (sample space) \(U\) — множество всех исходов. Кубик: \(U=\{1,2,3,4,5,6\}\).Элементар оқиғалар кеңістігі (sample space) \(U\) — барлық нәтижелер жиыны. Сүйек: \(U=\{1,2,3,4,5,6\}\).
- Event \(A\) — a set of outcomes we are interested in (a subset of \(U\)).Событие (event) \(A\) — нужные нам исходы (подмножество \(U\)).Оқиға (event) \(A\) — бізге қажет нәтижелер (\(U\)-дің ішкі жиыны).
- Complement \(A'\) — “not \(A\)”: all outcomes of \(U\) that are not in \(A\).Противоположное событие (complementary event) \(A'\) — «не \(A\)»: все исходы \(U\), которых нет в \(A\).Қарама-қарсы оқиға (complementary event) \(A'\) — «\(A\) емес»: \(U\)-дағы \(A\)-да жоқ нәтижелер.
Two dice: use a gridДва кубика: рисуем таблицу 6×6Екі сүйек: 6×6 торын саламыз
Each cell is one outcome, so \(n(U)=36\). Choose an event — the cells light up.Каждая клетка — один исход, поэтому \(n(U)=36\). Выбери событие — клетки подсветятся.Әр ұяшық — бір нәтиже, сондықтан \(n(U)=36\). Оқиғаны таңда — ұяшықтар жанады.
Two-way tablesТаблицы с двумя признаками (two-way tables)Екі белгілі кестелер (two-way tables)
| Bus | Walk | Car | Total | |
|---|---|---|---|---|
| Grade 11 | 22 | 18 | 20 | 60 |
| Grade 12 | 25 | 10 | 25 | 60 |
| Total | 47 | 28 | 45 | 120 |
Expected numberОжидаемое число (expected number)Күтілетін сан (expected number)
6Formulas of the lessonФормулы урокаСабақтың формулалары
| FormulaФормулаФормула | In formula booklet?Есть в formula booklet?Formula booklet-те бар ма? |
|---|---|
| \(P(A)=\dfrac{n(A)}{n(U)}\) | YesДаИә |
| \(P(A)+P(A')=1\) | YesДаИә |
| expected numberожидаемое числокүтілетін сан \(=np\) | No — remember it!Нет — запомни!Жоқ — есте сақта! |
| relative frequency = frequency ÷ trialsотносит. частота = частота ÷ число испытанийсалыст. жиілік = жиілік ÷ сынақ саны | No — understand it!Нет — пойми!Жоқ — түсін! |
7ProblemsЗадачиЕсептер
1A bag has 4 red, 5 blue and 3 green balls. One ball is taken at random. Find P(blue), P(not green), P(red or green).В мешке 4 красных, 5 синих и 3 зелёных шара. Наугад берут один. Найди P(синий), P(не зелёный), P(красный или зелёный).Қапта 4 қызыл, 5 көк және 3 жасыл доп бар. Кездейсоқ біреуі алынады. P(көк), P(жасыл емес), P(қызыл немесе жасыл) тап.
Show solutionПоказать решениеШешімін көрсету
2A fair spinner has 8 equal sectors numbered 1 to 8. Find P(even), P(greater than 5), P(prime).Честная вертушка с 8 равными секторами 1–8. Найди P(чётное), P(больше 5), P(простое).Әділ айналмалы тақтада 1–8 нөмірленген 8 тең сектор бар. P(жұп), P(5-тен үлкен), P(жай сан) тап.
Show solutionПоказать решениеШешімін көрсету
3Two coins are tossed. List the sample space. Find P(exactly one head) and P(at least one head).Подбрасывают две монеты. Запиши выборочное пространство. Найди P(ровно один орёл) и P(хотя бы один орёл).Екі тиын лақтырылады. Элементар оқиғалар кеңістігін жаз. P(дәл бір елтаңба) және P(ең болмағанда бір елтаңба) тап.
Show solutionПоказать решениеШешімін көрсету
4A basketball player scored 36 of her last 50 free throws. Estimate the probability that she scores the next one. How many would you expect her to score in 25 throws?Баскетболистка забила 36 из последних 50 штрафных. Оцени вероятность, что она забьёт следующий. Сколько попаданий ожидать из 25 бросков?Баскетболшы соңғы 50 айып лақтырудың 36-сын түсірді. Келесісін түсіру ықтималдығын бағала. 25 лақтыруда нешеуін түсіреді деп күтуге болады?
Show solutionПоказать решениеШешімін көрсету
5Two dice are rolled. Find P(the difference of the numbers is 2) and P(the product is even).Бросают два кубика. Найди P(разность чисел равна 2) и P(произведение чётное).Екі сүйек лақтырылады. P(сандардың айырмасы 2) және P(көбейтіндісі жұп) тап.
Show solutionПоказать решениеШешімін көрсету
Product even = not (both odd): \(1-\dfrac{3\times3}{36}=1-\dfrac{9}{36}=\dfrac34\).
8Exam-style questionЭкзаменационная задачаЕмтихан есебі
Paper 1 — no calculator
On a Monday at an amusement park, a sample of 40 visitors was randomly selected as they were leaving the park. They were asked how many times that day they had been on a ride called The Dragon. This information is summarized in the following frequency table.
| Number of rides | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
|---|---|---|---|---|---|
| Frequency | 6 | 16 | 13 | 2 | 3 |
It can be assumed that this sample is representative of all visitors to the park for the following day.
(a) For the following day, Tuesday, estimate
(i) the probability that a randomly selected visitor will ride The Dragon; [2]
(ii) the expected number of times a visitor will ride The Dragon. [2]
It is known that 1000 visitors will attend the amusement park on Tuesday. The Dragon can carry a maximum of 10 people each time it runs.
(b) Estimate the minimum number of times The Dragon must run to satisfy demand. [2]
Подсказка: (a)(i) — «ride» значит «хотя бы 1 раз»; (a)(ii) — среднее число катаний на одного посетителя.Кеңес: (a)(i) — «ride» «ең болмағанда 1 рет» дегенді білдіреді; (a)(ii) — бір келушіге шаққандағы орташа саны.
Show solution and markschemeПоказать решение и markschemeШешім мен markscheme
(a)(i) riders \(=16+13+2+3=34\) (or \(40-6\)) (M1) \(P=\dfrac{34}{40}\ \left(=\dfrac{17}{20}\right)\) A1
(a)(ii) \(\dfrac{0\times6+1\times16+2\times13+3\times2+4\times3}{40}\) (M1) \(=\dfrac{60}{40}=1.5\) A1
(b) \(1.5\times1000=1500\) rides (M1); \(1500\div10=150\) times A1
Typical mistakes: giving the mode (1) instead of the mean in (a)(ii); using the probability 0.85 instead of 1.5 in (b).Частые ошибки: в (a)(ii) пишут моду (1) вместо среднего; в (b) берут вероятность 0.85 вместо 1.5.Жиі қателер: (a)(ii)-де орташа орнына мода (1) жазады; (b)-да 1.5 орнына 0.85 ықтималдықты алады.
IB Questionbank 23M.1.SL.TZ1.3
9Mini-testМини-тестШағын тест
1. The probability of an impossible event is…Вероятность невозможного события равна…Мүмкін емес оқиғаның ықтималдығы…
2. \(P(A)=0.35\). \(P(A')=\)?
3. A die is rolled. P(number greater than 4) = ?Бросают кубик. P(число больше 4) = ?Сүйек лақтырылады. P(4-тен үлкен сан) = ?
4. P(goal) = 0.2. Expected goals in 40 shots?P(гол) = 0.2. Сколько голов ожидать из 40 ударов?P(гол) = 0.2. 40 соққыда неше гол күтіледі?
10Summary — remember thisИтог — запомниҚорытынды — есте сақта
- \(0\le P(A)\le1\). 0 = impossible, 1 = certain.0 — невозможно, 1 — точно.0 — мүмкін емес, 1 — ақиқат.
- Experimental probability = relative frequency = frequency ÷ trials.Экспериментальная вероятность = относительная частота = частота ÷ число испытаний.Эксперименттік ықтималдық = салыстырмалы жиілік = жиілік ÷ сынақ саны.
- \(P(A)=\dfrac{n(A)}{n(U)}\) for equally likely outcomes; two dice → grid of 36.для равновозможных исходов; два кубика → таблица из 36 клеток.тең ықтимал нәтижелер үшін; екі сүйек → 36 ұяшықты тор.
- \(P(A')=1-P(A)\). “A or B” = A, or B, or both.«A или B» = A, или B, или оба.«A немесе B» = A, немесе B, немесе екеуі де.
- Expected numberОжидаемое числоКүтілетін сан \(=np\).
11HomeworkДомашнее заданиеҮй тапсырмасы
Solve in your notebook. Show every step.Решай в тетради. Пиши каждый шаг.Дәптерде шығар. Әр қадамды жаз.