Tree diagrams, conditional probability and independent events Деревья вероятностей, условная вероятность и независимые события Ықтималдық ағаштары, шартты ықтималдық және тәуелсіз оқиғалар
Topic 4 · Probability · Lesson 3 · 80 minutes Topic 4 · Probability · Урок 3 · 80 минут Topic 4 · Probability · 3-сабақ · 80 минут
1Lesson goalsЦели урокаСабақтың мақсаттары
- Use \(P(A\cap B)=P(A)\,P(B)\) for independent events. Применять \(P(A\cap B)=P(A)\,P(B)\) для независимых событий (independent events). Тәуелсіз оқиғалар (independent events) үшін \(P(A\cap B)=P(A)\,P(B)\) қолдану.
- Draw and use a tree diagram: multiply along the branches, add the ends. With and without replacement. Строить и использовать дерево вероятностей (tree diagram): вдоль веток умножаем, концы складываем. С возвращением и без возвращения. Ықтималдық ағашын (tree diagram) салу және қолдану: бұтақтың бойымен көбейтеміз, ұштарын қосамыз. Қайтарып салу арқылы және қайтарып салмай.
- Find a conditional probability \(P(A\mid B)\) from a Venn diagram, a table and a tree. Находить условную вероятность (conditional probability) \(P(A\mid B)\) по диаграмме Венна, таблице и дереву. Венн диаграммасы, кесте және ағаш арқылы шартты ықтималдықты (conditional probability) \(P(A\mid B)\) табу.
- Determine if two events are independent, with a reason. Do not mix up “independent” and “mutually exclusive”. Определять, независимы ли события, с обоснованием. Не путать «независимые» и «несовместные» (mutually exclusive). Оқиғалардың тәуелсіз екенін себебімен анықтау. «Тәуелсіз» мен «үйлесімсіз» (mutually exclusive) ұғымдарын шатастырмау.
2Real life and warm-upСвязь с жизнью и разминкаӨмірмен байланыс және жаттығу
Now: you toss a coin and it lands heads. Does this change the chance that your friend’s coin lands heads? Обычно школьный автобус опаздывает 1 день из 10. Сегодня идёт дождь. Шанс опоздания всё ещё 1 из 10? Дождь его меняет?
А теперь: ты бросил монету, выпал орёл (heads). Меняет ли это шанс, что у друга тоже выпадет орёл? Әдетте мектеп автобусы 10 күннің 1-інде кешігеді. Бүгін жаңбыр жауып тұр. Кешігу мүмкіндігі әлі де 10-нан 1 ме? Жаңбыр оны өзгерте ме?
Енді: сен тиын лақтырдың, елтаңба (heads) түсті. Бұл досыңның тиынының елтаңба түсу мүмкіндігін өзгерте ме?
Rain and the bus are dependent. Two coins are independent. Today we learn to calculate with both.Дождь и автобус — зависимые события. Две монеты — независимые. Сегодня научимся считать и то и другое.Жаңбыр мен автобус — тәуелді оқиғалар. Екі тиын — тәуелсіз. Бүгін екеуін де есептеуді үйренеміз.
Warm-up: last lessonРазминка: прошлый урокЖаттығу: өткен сабақ
1. \(P(A)=0.5,\ P(B)=0.3,\ P(A\cap B)=0.1\). \(P(A\cup B)=\)?
2. Venn diagram: A only 6, both 4, B only 5, outside 5. \(P(B)=\)?Диаграмма Венна: только A — 6, оба — 4, только B — 5, снаружи — 5. \(P(B)=\)?Венн диаграммасы: тек A — 6, екеуі де — 4, тек B — 5, сырты — 5. \(P(B)=\)?
3Independent events and tree diagramsНезависимые события и деревья вероятностейТәуелсіз оқиғалар және ықтималдық ағаштары
Two events are independent if one event does not change the probability of the other.Два события независимые (independent), если одно не меняет вероятность другого.Бір оқиға екіншісінің ықтималдығын өзгертпесе, екі оқиға тәуелсіз (independent) болады.
Tree diagram — 3 rulesДерево вероятностей — 3 правилаЫқтималдық ағашы — 3 ереже
- Branches from one point add up to 1.Ветки из одной точки в сумме дают 1.Бір нүктеден шыққан бұтақтардың қосындысы 1.
- Along a path — multiply (“and”).Вдоль пути — умножаем («и»).Жолдың бойымен — көбейтеміз («және»).
- Different paths — add (“or”). Check: all ends add up to 1.Разные пути — складываем («или»). Проверка: все концы в сумме дают 1.Әртүрлі жолдар — қосамыз («немесе»). Тексеру: барлық ұштардың қосындысы 1.
Check: \(\tfrac{20}{56}+\tfrac{15}{56}+\tfrac{15}{56}+\tfrac{6}{56}=1\) ✓Проверка: \(\tfrac{20}{56}+\tfrac{15}{56}+\tfrac{15}{56}+\tfrac{6}{56}=1\) ✓Тексеру: \(\tfrac{20}{56}+\tfrac{15}{56}+\tfrac{15}{56}+\tfrac{6}{56}=1\) ✓
4Activity: bag tree builderАктивность: строим дерево для мешкаБелсенділік: қапқа ағаш құрамыз
First in your notebook, then check here. Choose the numbers of balls and “with / without replacement”. Then choose an event — the paths light up and you see the calculation. Сначала в тетради, потом проверь здесь. Выбери число шаров и «с возвращением / без». Потом выбери событие — пути подсветятся, и ты увидишь расчёт. Алдымен дәптерде, сосын осы жерде тексер. Шар санын және «қайтарып / қайтармай» таңда. Содан кейін оқиғаны таңда — жолдар жанады және есептеуді көресің.
Try: switch between “with” and “without”. Which branches change? Which numbers in the table change?Попробуй: переключай «с возвращением» и «без». Какие ветки меняются? Какие числа в таблице меняются?Байқап көр: «қайтарып» пен «қайтармай» арасында ауыстыр. Қай бұтақтар өзгереді? Кестедегі қай сандар өзгереді?
5Conditional probabilityУсловная вероятностьШартты ықтималдық
\(P(A\mid B)\) is read “the probability of A given B”. We already know that B happened. So B becomes our new, smaller universe. \(P(A\mid B)\) читается «вероятность A при условии B» (given B). Мы уже знаем, что B случилось. Поэтому B — наш новый, меньший мир (новое U). \(P(A\mid B)\) «B берілгенде A-ның ықтималдығы» (given B) деп оқылады. Біз B болғанын білеміз. Сондықтан B — біздің жаңа, кішірек әлеміміз (жаңа U).
| Bus | Walk | Total | |
|---|---|---|---|
| Boys | 12 | 8 | 20 |
| Girls | 9 | 11 | 20 |
| Total | 21 | 19 | 40 |
The 2nd branches are conditional probabilities: 0.4 = \(P(L\mid R)\), 0.1 = \(P(L\mid R')\).Вторые ветки — это условные вероятности: 0.4 = \(P(L\mid R)\), 0.1 = \(P(L\mid R')\).Екінші бұтақтар — шартты ықтималдықтар: 0.4 = \(P(L\mid R)\), 0.1 = \(P(L\mid R')\).
Test for independenceПроверка независимостиТәуелсіздікті тексеру
| Mutually exclusiveНесовместные (mutually exclusive)Үйлесімсіз (mutually exclusive) | IndependentНезависимые (independent)Тәуелсіз (independent) | |
|---|---|---|
| MeaningСмыслМағынасы | cannot happen togetherне могут случиться вместебірге бола алмайды | one does not change the otherодно не меняет другоебіреуі екіншісін өзгертпейді |
| TestПроверкаТексеру | \(P(A\cap B)=0\) | \(P(A\cap B)=P(A)P(B)\) |
| Venn | circles do not overlapкруги не пересекаютсяшеңберлер қиылыспайды | circles overlapкруги пересекаютсяшеңберлер қиылысады |
6Formulas of the lessonФормулы урокаСабақтың формулалары
| FormulaФормулаФормула | In formula booklet?Есть в formula booklet?Formula booklet-те бар ма? |
|---|---|
| independent:независимые:тәуелсіз: \(P(A\cap B)=P(A)P(B)\) | YesДаИә |
| \(P(A\mid B)=\dfrac{P(A\cap B)}{P(B)}\) | YesДаИә |
| \(P(A\cup B)=P(A)+P(B)-P(A\cap B)\) | YesДаИә |
| tree: multiply along, add the ends; branches from one point add to 1дерево: вдоль умножаем, концы складываем; ветки из одной точки дают 1ағаш: бойымен көбейтеміз, ұштарын қосамыз; бір нүктеден шыққан бұтақтар 1 береді | No — remember it!Нет — запомни!Жоқ — есте сақта! |
| \(P(\text{at least one})=1-P(\text{none})\) | No — remember it!Нет — запомни!Жоқ — есте сақта! |
7ProblemsЗадачиЕсептер
1A and B are independent. \(P(A)=0.3,\ P(B)=0.6\). Find \(P(A\cap B)\), \(P(A\cup B)\) and \(P(A'\cap B')\).A и B независимы. \(P(A)=0.3,\ P(B)=0.6\). Найди \(P(A\cap B)\), \(P(A\cup B)\) и \(P(A'\cap B')\).A мен B тәуелсіз. \(P(A)=0.3,\ P(B)=0.6\). \(P(A\cap B)\), \(P(A\cup B)\) және \(P(A'\cap B')\) тап.
Show solutionПоказать решениеШешімін көрсету
\(P(A\cup B)=0.3+0.6-0.18=0.72\).
\(P(A'\cap B')=1-0.72=0.28\) (orилинемесе \(0.7\times0.4=0.28\)).
2A basketball player scores a free throw with probability 0.7. The throws are independent. She takes 2 throws. Draw a tree. Find P(both score), P(exactly one scores), P(at least one scores).Баскетболистка забивает штрафной с вероятностью 0.7. Броски независимы. Она делает 2 броска. Нарисуй дерево. Найди P(оба забиты), P(забит ровно один), P(забит хотя бы один).Баскетболшы айып добын 0.7 ықтималдықпен түсіреді. Лақтырулар тәуелсіз. Ол 2 рет лақтырады. Ағаш сал. P(екеуі де түсті), P(дәл біреуі түсті), P(кемінде біреуі түсті) тап.
Show solutionПоказать решениеШешімін көрсету
\(P(\text{exactly one})=0.7\times0.3+0.3\times0.7=0.21+0.21=0.42\).
\(P(\text{at least one})=1-0.3\times0.3=1-0.09=0.91\).
3A box has 4 green and 6 yellow pens. Two pens are taken without replacement. Find P(both green) and P(same colour).В коробке 4 зелёные и 6 жёлтых ручек. Берут две ручки без возвращения. Найди P(обе зелёные) и P(один цвет).Қорапта 4 жасыл және 6 сары қалам бар. Екі қалам қайтарып салмай алынады. P(екеуі де жасыл) және P(бір түсті) тап.
Show solutionПоказать решениеШешімін көрсету
\(P(YY)=\dfrac6{10}\times\dfrac59=\dfrac{30}{90}\).
\(P(\text{same})=\dfrac{12}{90}+\dfrac{30}{90}=\dfrac{42}{90}=\dfrac7{15}\).
450 students choose one sport.50 учеников выбирают один вид спорта.50 оқушы бір спорт түрін таңдайды.
| Football | Basketball | Total | |
|---|---|---|---|
| Grade 11 | 14 | 11 | 25 |
| Grade 12 | 10 | 15 | 25 |
| Total | 24 | 26 | 50 |
(a) Find P(Basketball | Grade 12). (b) Find P(Grade 11 | Football). (c) Are “Grade 12” and “Basketball” independent? Justify.(a) Найди P(Basketball | Grade 12). (b) Найди P(Grade 11 | Football). (c) Независимы ли «Grade 12» и «Basketball»? Обоснуй.(a) P(Basketball | Grade 12) тап. (b) P(Grade 11 | Football) тап. (c) «Grade 12» мен «Basketball» тәуелсіз бе? Негізде.
Show solutionПоказать решениеШешімін көрсету
(b) \(\dfrac{14}{24}=\dfrac7{12}\).
(c) \(P(\text{Bk})=\dfrac{26}{50}=0.52\neq P(\text{Bk}\mid\text{G12})=0.6\) → not independent.не независимые.тәуелсіз емес.
5Machine A makes 60% of the phones in a factory, machine B makes 40%. 5% of phones from A are faulty (F), 10% from B are faulty. (a) Find P(F). (b) A phone is faulty. Find the probability that it was made by machine A.Машина A делает 60% телефонов на заводе, машина B — 40%. 5% телефонов от A бракованные (F), от B — 10%. (a) Найди P(F). (b) Телефон бракованный. Найди вероятность, что его сделала машина A.Зауытта A машинасы телефондардың 60%-ын, B машинасы 40%-ын жасайды. A-ның телефондарының 5%-ы ақаулы (F), B-ның 10%-ы. (a) P(F) тап. (b) Телефон ақаулы. Оны A машинасы жасағанының ықтималдығын тап.
Show solutionПоказать решениеШешімін көрсету
(b) \(P(A\mid F)=\dfrac{0.03}{0.07}=\dfrac37\approx0.429\).
8Exam-style questionЭкзаменационная задачаЕмтихан есебі
Paper 1 — no calculator
A bag contains 4 red sweets and 6 green sweets. Ana takes a sweet at random and eats it. She then takes a second sweet at random and eats it.
(a) Copy and complete the tree diagram. [3]
(b) Show that the probability that both sweets are the same colour is \(\dfrac{7}{15}\). [3]
(c) Given that both sweets are the same colour, find the probability that they are both red. [2]
(d) Explain why the events “the first sweet is red” and “the second sweet is red” are not independent. [1]
Подсказка: «eats it» = без возвращения, после первой конфеты осталось 9. «Show that» — покажи все шаги, ответ \(\tfrac7{15}\) уже дан. (c) — «given that» → условная вероятность: \(P(RR)\div P(\text{same})\).Кеңес: «eats it» = қайтарып салмай, бірінші кәмпиттен кейін 9 қалды. «Show that» — барлық қадамды көрсет, \(\tfrac7{15}\) жауабы берілген. (c) — «given that» → шартты ықтималдық: \(P(RR)\div P(\text{same})\).
Show solution and markschemeПоказать решение и markschemeШешім мен markscheme
(a) \(\tfrac{6}{10}\) on the first G branch A1; \(\tfrac39,\ \tfrac69\) after R A1; \(\tfrac49,\ \tfrac59\) after G A1
(b) \(\dfrac4{10}\times\dfrac39\) or \(\dfrac6{10}\times\dfrac59\) (M1) adding the two products \(\dfrac{12}{90}+\dfrac{30}{90}\) M1 \(=\dfrac{42}{90}\) A1 \(=\dfrac7{15}\) AG (AG = answer given: no mark for writing 7/15, the mark is for 42/90)
(c) \(\dfrac{12/90}{7/15}\) or \(\dfrac{12}{42}\) (M1) \(=\dfrac27\) A1
(d) the probability for the 2nd sweet changes with the 1st: \(P(R_2\mid R_1)=\tfrac39\) but \(P(R_2\mid G_1)=\tfrac49\) (or: sweets are not replaced) R1
Total [9]. Question written in IB style for this lesson.Всего [9]. Задача составлена в стиле IB для этого урока.Барлығы [9]. Есеп осы сабаққа IB стилінде құрастырылды.
9Mini-testМини-тестШағын тест
1. A and B are independent, \(P(A)=0.5,\ P(B)=0.4\). \(P(A\cap B)=\)?A и B независимы, \(P(A)=0.5,\ P(B)=0.4\). \(P(A\cap B)=\)?A мен B тәуелсіз, \(P(A)=0.5,\ P(B)=0.4\). \(P(A\cap B)=\)?
2. On a tree, branches from one point add up to…На дереве ветки из одной точки в сумме дают…Ағашта бір нүктеден шыққан бұтақтардың қосындысы…
3. \(P(A\cap B)=0.12,\ P(B)=0.4\). \(P(A\mid B)=\)?
4. 3 red and 2 blue balls. Take 2 without replacement. P(both red) = ?3 красных и 2 синих шара. Берём 2 без возвращения. P(оба красные) = ?3 қызыл және 2 көк шар. 2-еуін қайтарып салмай аламыз. P(екеуі де қызыл) = ?
5. A, B mutually exclusive, \(P(A)=0.3,\ P(B)=0.4\). Are they independent?A, B несовместные, \(P(A)=0.3,\ P(B)=0.4\). Они независимы?A, B үйлесімсіз, \(P(A)=0.3,\ P(B)=0.4\). Олар тәуелсіз бе?
10Summary — remember thisИтог — запомниҚорытынды — есте сақта
- Independent: \(P(A\cap B)=P(A)P(B)\). Use it also as the test.Независимые: \(P(A\cap B)=P(A)P(B)\). Это же и проверка.Тәуелсіз: \(P(A\cap B)=P(A)P(B)\). Бұл тексеру де.
- Tree: multiply along, add the ends, branches from one point add to 1.Дерево: вдоль умножаем, концы складываем, ветки из одной точки дают 1.Ағаш: бойымен көбейтеміз, ұштарын қосамыз, бір нүктеден шыққан бұтақтар 1 береді.
- Without replacement: the total goes down by 1 → dependent.Без возвращения: общее число уменьшается на 1 → зависимые.Қайтарып салмай: жалпы сан 1-ге азаяды → тәуелді.
- \(P(A\mid B)=\dfrac{P(A\cap B)}{P(B)}\) — “given B” → B is the new universe.— «при условии B» → B — новый мир.— «B берілгенде» → B — жаңа әлем.
- Mutually exclusive ≠ independent.Несовместные ≠ независимые.Үйлесімсіз ≠ тәуелсіз.
Next lesson: probability practice and expected number of outcomes \(np\).Следующий урок: практика по вероятности и ожидаемое число исходов \(np\).Келесі сабақ: ықтималдық бойынша жаттығу және күтілетін нәтижелер саны \(np\).
11HomeworkДомашнее заданиеҮй тапсырмасы
Solve in your notebook. Show every step.Решай в тетради. Пиши каждый шаг.Дәптерде шығар. Әр қадамды жаз.